Gmina Borów

OPIS

Gmina Borów położona jest w południowej części województwa dolnośląskiego w makroregionie Niziny Śląskiej na Równinie Wrocławskiej. Główne rzeki to: Ślęza i Mała Ślęza, wypływają one ze Wzgórz Strzelińskich. Tereny gminy należą do najcieplejszych na Dolnym Śląsku, o najdłuższym lecie. Gmina Borów jest gminą typowo rolniczą. Na ogólną powierzchnię 9 866 ha, 8 556 ha stanowią użytki rolne. Gmina Borów obejmuje swym zasięgiem 27 miejscowości, największe to: Borów, Borek Strzeliński, Zielenice, Ludów Śląski. Przez obszar gminy, w kierunku północ - południe, przebiegają dwa ważne szlaki

Wzdłuż północnego obrzeża Gminy przebiega droga wojewódzka Środa Śląska - Oława. Gmina położona jest blisko zjazdu z autostrady A4 (ok. 10 km), posiada dobre połączenie komunikacyjne z Wrocławiem i Strzelinem. Dojazd samochodem do centrum Wrocławia zajmuje około 20 minut. Odległość wsi na północnym obrzeżu gminy od Wrocławia wynosi około 20 km.

Na terenie Gminy znajdują się liczne obiekty zabytkowe, są to przede wszystkim kościoły w Borowie, Borku Strzelińskim, Ludowie Śląskim i Zielenicach. Przy drodze Borek Strzeliński - Jaksin znajdują się trzy krzyże pokutne, a przy drodze Ludów Śląski - Stogi jeden krzyż pokutny. Na elewacji kościoła w Zielenicach znajdują się dwie tablice nagrobne Templariuszy.

Gmina Borów jest terenem bardzo atrakcyjnym dla inwestorów. Niewielka odległość od zjazdu z autostrady A4, od stolicy Dolnego Śląska - Wrocławia, przebiegające przez jej teren szlaki komunikacyjne a także dobrze rozwinięta infrastruktura powoduje, że na jej terenie lokalizują się nowe firmy.

Nazwę Borów wywodzi się od miejsca położenia osady - wykarczowany bór. W przekazach źródłowych podawana była jako Borioy, Boraw, Borou (1202- 1294), lub jako Markt Bohrau. Ta ostatnia nazwa używana była do roku 1945, pamiętają ją jeszcze najstarsi mieszkańcy. Pierwsze pisane wzmianki o Borowie pochodzą z 1200 roku, kiedy to wymieniono nazwę Borów w rejestrze posiadłości biskupa wrocławskiego. Pierwszym poświadczonym źródłowo właścicielem tej osady był syn diakona Bartłomieja z Borowa - niejaki Bogdanus de Boroy. W IX wieku Borów był grodem obronnym, pełniącym istotną rolę w systemie obronnym Śląska. W 1292 roku Borów uzyskał prawa miejskie. Również w tym samym roku wybudowano duży młyn wodny, który przynosił wówczas miastu duże dochody. Widok od rzeki M.Ślęża W pierwszej połowie XV wieku wybudowany został kościół w stylu gotyckim, który w XVI wieku przebudowano w stylu renesansowym. Obecnie stanowi on zabytek grupy III. W czasie wojen husyckich (XV w.) Borów został dotkliwie zniszczony. W tym okresie zniszczono również zamek. Miasto po odbudowaniu, ponownie uległo zniszczeniu w czasie wojny trzydziestoletniej. Materiały źródłowe nie podają dokładnie, w jakich okolicznościach Borów należał do dóbr klasztoru Lubiąż. Wiadomo natomiast, iż w 1535 r. Borów przyjął luteranizm, a w II połowie XVII w. kazania głoszone były już na przemian w języku niemieckim i polskim. Na przełomie XV i XVI w. Borów należał do rodu Czetritzów, a od 1779 - do rodu Sandretzkych, którzy mieli swoją siedzibę w pałacu w Mańczycach. Do najbardziej znanych przedstawicieli tego rodu należeli: hrabia Johan Karl, który miał w swych dobrach oprócz Borowa jeszcze 24 wsie i 25 folwarków o łącznej powierzchni blisko 13 tys. hektarów, oraz hrabia Friedrich Wilhelm - pan na Bielawie, którego dobra liczyły przeszło 10 tys. hektarów. W połowie XVIII wieku, po zajęciu Śląska przez Prusy, Borów zaliczony został do tzw. miast nieakcyzowych (targowych). Było to wówczas najmniejsze miasto na Dolnym Śląsku. Przekazy źródłowe podają, iż w 1795 roku mieszkało tutaj 338 mieszkańców, w 1825 - 469, w 1905 - 487, a w 1939 - 905. Pod koniec XIX wieku (1886) Borów znalazł się w rękach kolejnego rodu - Seidlitzów. W tym czasie nie odgrywał jednak istotnej roli i utracił prawa miejskie.

Na szczególną uwagę zasługuje fakt, iż do dnia dzisiejszego, zachowała się w bardzo dobrym stanie pieczęć miejska Borowa z 1664 roku. Pieczęć tę odnalazł kilka lat temu uczeń szkoły w Borowie - Tomasz Ratuszny. Po szczegółowej ekspertyzie przeprowadzonej przez pracowników Archiwum Państwowego we Wrocławiu okazało się, że jest to nieznany do tej pory tłok pieczętny miasta Borowa. Przekazy źródłowe podają, że pierwotnie Borów za swój herb wybrał motyw dłoni, symbolizujący Prawicę Bożą (wg. Ottona Huppa). Nowa, odnaleziona pieczęć przedstawia zaś wizerunek Madonny w koronie, z długimi, rozpuszczonymi do pasa włosami i odzianej w suknię do kostek. Jest to bardzo cenne znalezisko . A ile podobnych niespodzianek i nie zbadanych tajemnic kryje w sobie jeszcze nasza borowska ziemia?

Obecnie motyw z tej pieczęci został wykorzystany w herbie Gminy Borów.

Działania wojenne wyrządziły tutaj znaczne szkody. Wiele budynków uległo całkowitemu zniszczeniu, w domach brakowało szyb i drzwi. W wielu gospodarstwach, zamiast domu mieszkalnego, stajni, czy obory, piętrzyły się stosy gruzu. Brakowało bydła, maszyn i urządzeń rolniczych. Nie odstraszało to jednak dzielnych repatriantów, którzy po latach wracali na ziemie swych pradziadów - Słowian. Ksiądz Mieczysław Krzemiński, pierwszy proboszcz parafii Rzymsko-Katolickiej w Borowie, tak wspominał swoją pionierską pracę: "Jako pierwszy duszpasterz dla Polaków zacząłem pracę z misją zorganizowania parafii od 16.XII.45 r. W Borowie był obecny ksiądz niemiecki. Po strasznych przejściach na wschodzie: Wołyniu i Galicji, po masowych mordach Polaków, paleniu wsi, tutaj, tj. w Borowie, ludność polska uspokoiła się. Zatęskniła dusza polska do dóbr duchowych. Chciała mieć u siebie i wśród siebie Boga..." Repatrianci zaczęli się osiedlać na terenie Borowa i okolic już od lipca 1945 roku. W tym samym czasie ludność niemiecka pośpiesznie, aczkolwiek z dużą niechęcią opuszczała te tereny i specjalnymi transportami udawała się w głąb Niemiec. Była to w większości ludność luterańskiego wyznania. Do grudnia 1945 roku na terenie Borowa i w okolicznych miejscowościach, osiedlały się nieliczne rodziny głównie z Korościatyna (pow. Buczacz, woj. Tarnopol). Masowy napływ osadników nastąpił natomiast w roku 1946. Była to przeważnie ludność z Kresów Wschodnich (np. Kowalówki - pow. Buczacz, Loszniowa i Plebanówki - pow. Trembowla, Korościatyna - pow. Buczacz, Chłopów - pow. Rudki, Sądowej Wiszni - pow. Maniska, także z Wołynia). W latach 1947 i 1948 do Borowa i okolic przyjechali także mieszkańcy Ziem Centralnej Polski (głównie z woj. nowosądeckiego), a także osadnicy z Francji. Repatrianci przybywali na tereny Ziem Odzyskanych licznymi rodzinami, wioząc ze sobą niekiedy cały swój dobytek (zarówno inwentarz żywy - konie, krowy, jak również maszyny rolnicze - siewniki, kosiarki, młocarnie) i po otrzymaniu aktu nadania ziemi osiedlali się w jednej lub dwóch miejscowościach.