Gmina Dziadowa Kłoda

OPIS

Gmina Dziadowa Kłoda położona jest we wschodniej części województwa dolnośląskiego. Według podziału na jednostki fizyczno- geograficzne regionalizacji Polski, wschodnia część gminy położona jest w makroregionie Nizina Południowo Wielkopolska, w mezoregionie  Wysoczyzny Wieruszowskiej. Część zachodnia gminy jest położona w makroregionie Wał Trzebnicki, mezoregionie Wzgórza Twardogórskie. Znaczna część gminy położona w obrębie Wysoczyzny Wieruszowskiej i Równiny Oleśnickiej posiada rzeźbę terenu zbliżoną w postaci wysoczyzn morenowych płaskich o niewielkiej deniwelacji terenu i mało urozmaiconej rzeźbie. Niewielka część gminy położona jest w obrębie Wzgórz Twardogórskich, charakteryzuje się młodą rzeźbą postglacjalną za znacznymi deniwelacjami terenu. Wysokość nad poziomem morza wynosi od 170 m w dolinach do 200 m na wzniesieniach w rejonie na północ od Stradomi Dolnej. Najwyższy punkt na terenie gminy znajduje się na południowo- zachodniej stronie wsi Stradomia Dolna i posiada wysokość 206 m n.p.m.

Gmina położona jest w prawie płaskim terenie, jedynie na wschodzie znajduje się niewielkie wzniesienie w okolicy przysiółka Wygoda. Urozmaicenie stanowią masywy leśne oraz liczne aleje, stanowiące charakterystyczny składnik krajobrazu gminy.

Jeszcze na mapie Wredego z ok. pół. XVIII w. na omawianym obszarze istnieje wiele cieków wodnych, nierzadko łączących całe ciągi stawów. Na strumieniach sytuowano młyny wodne. System młynów wodnych uzupełniały wiatraki - młyny. Gdzieniegdzie rozwijała się hodowla ryb. Obecnie zbiorników wodnych jest znacznie mniej i nie odgrywają one tak znacznej roli w krajobrazie gminy. Istotnym elementem pozostały natomiast cieki wodne, gdyż zaważyły one na układzie planistycznym wielu miejscowości.

Jak wspomniano wyżej, istotnym elementem krajobrazowym są lasy, pozostałości masywów leśnych pokrywających niegdyś większość tego terenu. Stanowiły one o gospodarce tego regionu: aż do 1939 r. lasy rębne zajmują największą powierzchnię wszystkich majątków. Rozwija się też związany z nimi przemysł obróbki drewna - różnego rodzaju tartaki.

Na terenie gminy Dziadowa Kłoda stwierdzono 75 stanowisk archeologicznych zawierających materiały zabytkowe sklasyfikowane często w różnych jednostkach chronologiczno-kulturowych. W związku z tym liczba zarejestrowanych faktów archeologicznych wynosi 86. Na mapie w skali l : 10 000 zlokalizowano 49 stanowiska. Reszta tj. 26 stanowisk umieszczona została w wykazach sporządzonych dla poszczególnych obrębów i zaopatrzona w nagłówek „bez lokalizacji". Są to stanowiska, o których wiadomo jedynie, że leżą w obrębie danej miejscowości.

Najstarsze ślady osadnictwa na terenie gminy Dziadowa Kłoda pochodzą ze środkowego okresu epoki kamienia - mezolitu (ok. 8300 - 4500 p.n.e.). Są to pojedyncze znaleziska wyrobów krzemiennych. Ze starszego okresu epoki kamienia - paleolitu - brak jest jakichkolwiek znalezisk. Natomiast z młodszego okresu tej epoki - neolitu (ok. 4500 - 1800 p.n.e.) - pochodzi jedna osada. Stosunkowo duża liczba stanowisk związana jest z epoką brązu (ok. 1800 - 700 p.n.e.) i okresem halsztackim (ok. 700 - 400 p.n.e.) reprezentowaną głównie przez kulturę łużycką w postaci 9 osad, 7 cmentarzysk płaskich i 3 cmentarzysk kurhanowych.

Z okresu lateńskiego (ok. IV -1 w. p.n.e.) pochodzi tylko jedno cmentarzysko. Natomiast nieco liczniej (4 osady) reprezentowana jest kultura przeworska z okresu wpływów rzymskich (I -IV w. n.e.). Brak jest zupełnie znalezisk z następnego okresu pradziejów - wędrówek ludów (V -VI w. n.e.).

Natomiast z okresu wczesnego średniowiecza (VII - l. pot. XIII w. n.e.) pochodzą dwie osady. Porównywalna do kultury łużyckiej liczba osad (11) pochodzi z okresu późnego średniowiecza (ok. 2. pół. XIII - XV w. n.e.). Z okresu tego pochodzą także trzy naziemne formy osadnicze - grodziska, z czego jedno jest tylko domniemane, a dwa funkcjonowały także w okresie nowożytnym.

Przedstawiony powyżej obraz osadnictwa gminy Dziadowa Kłoda jest niepełny. Jak do tej pory w omawianej gminie nie wykonano żadnych badań metodą prospekcji powierzchniowej w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski. Brak także systematycznych badań archeologicznych. Jedynie w ostatnim czasie przeprowadzono kilka badań ratowniczych związanych z różnymi inwestycjami. Dlatego też przedstawiony powyżej obraz osadnictwa nie może być uważany nawet za orientacyjnie dający pogląd na tę sprawę. Należy go raczej traktować jako przegląd poszczególnych znalezisk. Niewątpliwie ulegnie on zmianie w momencie podjęcia powierzchniowych penetracji weryfikacyjno-poszukiwawczych Archeologicznego Zdjęcia Polski oraz w wyniku nowych odkryć i badań archeologicznych. W związku z tym należy się liczyć z koniecznością cyklicznego uaktualniania danych.

Gmina Dziadowa Kłoda w swym obecnym kształcie powstała dopiero po 1945 r. Do tego czasu wsie, wchodzące obecnie w jej skład, leżały w obrębie oddziaływania dwóch ośrodków:

Sycowa oraz Oleśnicy. Do księstwa, a później okręgu oleśnickiego należała południowo -zachodnia część gminy z Dziadów Mostem, Radzowicami oraz układem Lipka - Miłowice -Gołębice. Pozostałe wsie i przysiółki zaliczane były do Ziemi Sycowskiej, potem Wolnego Państwa Stanowego Syców, a przed 1945 r. okręgu sycowskiego.

Po 1945 r. powstaje gmina Dziadowa Kłoda i zostaje włączona do powiatu sycowskiego. Wraz z nim należy do województwa wrocławskiego. Od l stycznia 1975 r. do 31 grudnia 1998 r. wchodzi w skład województwa kaliskiego, by od l stycznia 1999 r. stać się częścią województwa dolnośląskiego ze stolicą we Wrocławiu.