Gmina Prusice

OPIS

Gmina Prusice położona jest na północnym krańcu województwa dolnośląskiego w powiecie trzebnickim, leży w dwóch różnych mezoregionach (krainach) ; Wzgórzach Trzebnickich i Kotlinie Żmigrodzkiej. Wzgórza Trzebnickie na jej terenie dzielą się na dwa mikroregiony ; Grzbiet Trzebnicki i Wzgórza Strupińskie, na ich północnych i północno-zachodnich stokach leży południowa część gminy. Pozostały  teren gminy leży na mikroregionie Równina Prusicka, która  jest fragmentem dna Kotliny Żmigrodzkiej, jedne i drugie wzgórza są pozostałością spiętrzonych moren czołowych lądolodu skandynawskiego zlodowacenia środkowopolskiego. Gleby gminy  stanowią głównie bielice pokryte pyłami i gleby brunatne miejscowo pokryte lessami. Z tego wynika że rodzaj i klasa tych gleb nie stwarzają zbyt korzystnych warunków, dla produkcji roślinnej. A jeśli już, to w większości wymaga to dużego nakładu pracy i środków finansowych, na utrzymanie ich w odpowiedniej kulturze. Na najsłabszych glebach jest prowadzona gospodarka leśna ( ok. 22%) Gmina Prusice graniczy z sześcioma gminami : od wschodu z Trzebnicą, południa Obornikami, od zachodu z Wołowem i Wińskiem, a od północy ze Żmigrodem i Miliczem. Powierzchnia gminy obejmuje obszar 15,802 ha (158 km kwadratowych), a w jej skład wchodzi 27 sołectw z przysiółkami. Największą rzeką jest Sąsiecznica, która przepływa przez teren gminy w rejonie przysiółka Gąski na długości 2,2 km i zasila największy staw hodowlany Zielony Dąb (Sieczkowski) o pow. 85 ha. Pozostałe cieki wodne to potoki, Pasterski, Struga, Krępa, Rów Strupiński, i kilka innych. Na równinie Prusickiej ich wolno- płynące wody tworzą wiele stawów i oczek wodnych, a na północny wschód od Prusic, śródleśne urocze wiosenne moczary. Można na nich spotkać wiele ciekawych roślin i zwierząt. Najwyższym punktem w gminie jest wzgórze koło Świerzowa o wysokości 216,5 m n.p.m.  przeciętna wysokość wynosi 95-125 m. Poza niewielkimi pokładami węgla brunatnego, które eksploatowano w połowie XIX w koło Ligoty Strupińskiej i Dębnicy, innych naturalnych surowców brak.

Gmina Prusice leży w pasie Śląsko-Wielkopolskim, regionie klimatycznym. Zmienność ukształtowania terenu  obszaru gminy powoduje znaczne zróżnicowanie  warunków pogodowych uwidaczniających się szczególnie w zimie. Nie występują tu  zbyt często ekstremalne warunki pogodowe, wiatry wieją głównie z kierunku zachodniego i północno-zachodniego. Średnia temp. stycznia kształtuje się w granicach  od  - 1 st. C do – 3 st. C, a w lipcu około + 19 st. C.  Średnioroczne opady deszczu wynoszą ok. 600 mm, średnia dni letnich kształtuje się w granicach 90-110, a zimowych 50-70.

Gmina Prusice jest gminą typowo rolniczą , uprawiane są zboża, rzepaki, kukurydza, hodowla drobiu i trzody chlewnej. Przemysł to wytwórnia pasz w Skokowie, wytwórnia elementów betonowych do budowy dróg i autostrad  we Wszemirowie. Skup zbóż prowadzi firma Osadkowski w Prusicach, a warzyw i owoców „Pinto-Agro”. Na terenie gminy znajdują się dwa młyny w Pawłowie i Skokowie, działa również wiele warsztatów produkcyjno-usługowych i handlowych.

Najstarsze ślady obozowisk ludzkich na terenie gminy, pochodzą z paleolitu ( 8 tys. l p.n.e.) i neolitu (4,7 tys. l  p.n.e.) Natomiast odkryte grodziska w Prusicach, Piotrkowicach, Górowie pochodzą z X-XII w n.e. W kilku miejscach odkryto cmentarzyska w Pawłowie, natomiast koło Wszemirowa zaginioną wioskę (Janikowo).Jedna ze starych tradycji głosi że, już  w 1140 r w Prusicach był kościół, a w 1150 r. hospital.

W akcie lokacyjnym Żmigrodu z 15 V 1253 r Prusice i Strupnia są wymienione jako osady targowe (villa forensis). Przed rokiem 1287 Prusice były już miastem, lokację z rąk ks. Henryka IV Probusa mogły otrzymać w 1283 r. Natomiast Strupnia mogła otrzymać prawa miejskie na przełomie  XV – XVI w. W obu przypadkach nie zachowały się akty lokacyjne. W 1945 Strupina, a w 1951 r. Prusice utraciły je od 1 stycznia 2000 r. Prusice ponownie mają przywrócone prawa miejskie. Zmieniającą się na przestrzeni wieków przynależność państwowa tutejszych ziem , liczne wojny, grabieże, pożary, epidemie chorób zakaźnych nie sprzyjały rozwojowi gospodarczemu. Teren  obecnej gminy od końca XV w należał administracyjnie do księstwa oleśnickiego i wolnego państwa stanowego Żmigród a w czasach pruskich i niemieckich do powiatu trzebnickiego i milickiego. Granicą w przybliżeniu była dzisiejsza droga krajowa nr 5. Najdłużej panującą tu rodziną byli Hatzfeldowie (1641-1945). Pierwszy z tego rodu feldmarszałek wojsk cesarzy Ferdynandów w 1657 r. brał udział po stronie polskiej w wyzwoleniu Krakowa z okupacji szwedzkiej. Za  czasów rządu tego rodu, a głównie samych mieszkańców Prusic i okolicy następował rozwój gospodarczy. Do połowy XIX w Prusice w kilku dziedzinach gospodarczych (tkactwo-szewstwo, wydajności rolniczej) i kulturalnej wyprzedzały dzisiejszy Żmigród i Milicz. Regres gospodarczy w stosunku do obu tamtych miast nastąpił po budowie w nich linii kolejowych po 1856 r. Nie pomogła budowa w trzech etapach wąskotorowej linii kolejowej, Żmigród- Prusice 8 XII 1894 r. Wrocław-Trzebnica 1 VII 1898 i połączenie ich Prusice-Trzebnica 5 X 1898 r. Należy  tu również wspomnieć o rodzinie Kurzbachów którzy władali Prusicami  od 1492-1591 r. Za czasów ich rządów w Prusicach odbudowano spalony przez Husytów w 1432, kościół Św. Jakuba. Odbudowano również w 1563 r. Ratusz , który częściowo spłonął  w 1529 r. również z ich rąk cechy rzemieślnicze otrzymały nowe korzystne dla nich statuty.  W tym czasie miasto otrzymało również nowy statut. Dziełem tego rodu, a szczególnie Wilhelma von Kurzbacha są słynne w całej Europie Stawy Milickie, jego epitafium znajduje się na murze kościoła parafialnego w Żmigrodzie. Właśnie przez przeinwestowanie  w budowie stawów, splot niekorzystnych okoliczności losowych i hulaszczy tryb życia  ostatniego z rodu Henryka III majątek został skonfiskowany. Przez prawie 600 lat (1348-1945) Prusice należały do Czech, Austrii i Niemiec, powróciły do Polski po wkroczeniu do nich wojsk radzieckich 25 stycznia 1945 r. Herb Miasta i Gminy Prusice uchwaliła Rada Miasta i Gminy 21 VI 2006 r. w oparciu o przeprowadzoną kwerendę historyczną  na bazie czternastowiecznej ikonografii . Połu dolnośląskiego czarnego orła ze srebrną sierpową przepaską przez pierś i skrzydło na żółtym (złotym) tle tarczy oznacza że Prusice należą do Dolnego Śląska. Biała (srebrna) otwarta prawa dłoń na czarnym tle oznacza że Prusice jako miasto wyjątkowe i nieliczne w Polsce miało tzw. Prawo Miecza, czyli prawo karania tylko przynależnie księciu.