Miasto i Gmina Świerzawa

OPIS

Miasto i Gmina Świerzawa leży w województwie dolnośląskim, w powiecie złotoryjskim, u stóp malowniczych Gór Kaczawskich, rozciętych Kaczawą.

Otoczone jest wzgórzami:

od północy:
Wołek - 380 m. n.p.m., Wielisławka 365 m. n.p.m., Pasternik - 351 m;

od zachodu:
Skąpa - 394 m, barania Czuba - 366 m, Bucze wielkie - 474 m,
Bucze małe - 471 m, Piaskowa Góra - 320 m, Leśniak - 679 m, Okole - 721 m;

od południa:
Gachowa - 545 m, Radostka - 528 m, Młynica - 456 m, Chmielarz - 580 m, Marciniec - 627 m;

ze wschodu:
Piaseczna - 409 m, Oścień - 418 m.

Osadnictwo Gminy jest osadnictwem wiejskim, charakteryzującym się znaczną koncentracją przestrzenną z zachowaniem historycznej zabudowy oraz nielicznie nowym budownictwem jednorodzinnym i wiąże się głównie z rolnictwem. Gmina Świerzawa zaliczana była dawniej do gmin o wysokiej produktywności rolniczej - obecnie, pomimo tego, że posiada znaczący udział użytków rolnych w strukturze użytkowania powierzchni gminy, znacznie obniżyła swoją produktywność.

Powstanie miasta datuje sie na rok 1296, kiedy to książę świdnicko-jaworski Bolko I przeprowadza lokację i Świerzawa (Sonove) otrzymuje prawa miejskie. Przyczyną tego stanu rzeczy była, jak to stwierdził B. Steinborn, konieczność stworzenia dla tego regionu nowego ośrodka administracyjno-targowego. W tym czasie istniał tu już zamek książęcy w którym często przebywał książę Bolko I wraz z synem Henrykiem. W chwili nieobecności księcia, miastem w jego imieniu zarządzał burgraf, pełniący jednocześnie zadania wójta.

Należy także wspomnieć, że w niedalekiej odległości od miasta istniał kościół pod wezwaniem św. Jana i św. Katarzyny. Wspomniany kościół nazywany później cmentarnym lub dolnym jest najlepiej zachowanym kościołem romańskim na Dolnym Śląsku.

Zakładane miasto powstało między korytami dwóch rzek: Kaczawy i Kamiennika, oraz wzdłuż szlaku handlowego biegnącego ze Złotoryi do Jeleniej Góry. Miasto ograniczone było dwoma bramami: Dolną (Nowomiejską) i Górną (Jeleniogórską), które pełniły funkcje kontroli ruchu, pobierania ceł, itp. Natomiast zabudowa mieszkalna miasta była typu wiejskiego tzn. ze stodołami i ogrodami na tyłach domostw. Przypuszcza się także, że pierwotna architektura Świerzawy była drewniana. Wyciąga się taki wniosek z informacji o częstych pożarach, które trawiły całe partie zabudowy miejskiej.

W 1382 r. z inicjatywy mieszczan (w okolicach Bramy Górnej) wybudowany został kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Panny Marii, który stał się kościołem parafialnym. Natomiast w XV wieku powstał budynek ratusza (o drewnianej konstrukcji), który był siedzibą samorządu miasta.

Życie społeczno-gospodarcze Świerzawy w tym okresie nie rozwijało się dynamicznie. Spowodowane to było faktem zwierzchnictwa książęcego wójta lub szlachty. Skład społeczeństwa świerzawskiego w tamtym okresie to niewielki procent zamożnego mieszczaństwa, nikła ilość rzemieślników, chłopstwo i robotnicy najemni. Mieszkańcy czerpali korzyści przede wszystkim z jarmarków, handlu tranzytowego, rolnictwa, hodowli bydła, jaki i z różnorodnego rzemiosła usługowego, takiego jak: piekarnictwo, szewstwo, sukiennictwo, płóciennictwo, itp.

 
Źródło: www.swierzawa.pl

MIASTA I GMINY PARTNERSKIE

Obercunnersdorf - NIEMCY

Mala Skala - CZECHY

Chocz - POLSKA

Wiązów - POLSKA