Powiat Oleśnicki

OPIS

Powiat oleśnicki leży na północno-wschodnich krańcach województwa dolnośląskiego (południowo-zachodnia Polska), granicząc z województwem wielkopolskim i opolskim. Ma powierzchnię 1 049,7 km kw. i liczy 105 076 ludności, która mieszka w pięciu miastach: Bierutowie, Międzyborzu, Oleśnicy, Sycowie, Twardogórze (w sumie 64 338 mieszkańców) i w 109 sołectwach (w sumie 40 738 mieszkańców). Jego wyraźne granice geograficzne, które w znacznym stopniu pokrywają się z podziałami polityczno-administracyjnymi, utrwalonymi na historycznym Śląsku już w średniowieczu, wyznacza na północy wschodnia część Wału Trzebnickiego ze Wzgórzami Twardogórskimi, a na południu Równina Oleśnicka z lewobrzeżnymi dopływami rzeki Widawy.

Powiat oleśnicki, położony na północno-wschodnich krańcach województwa dolnośląskiego, obejmuje ziemie dawnego księstwa oleśnickiego i dwóch dawnych wolnych państw stanowych - sycowskiego i goszczańskiego. Księstwo powstało w roku 1312. Państwa stanowe Sycowa i Goszcza wyodrębniły się z niego kolejno w roku 1489 i 1744. Historia tych śląskich ziem jest nie tylko bogata, ale i skomplikowana. Wielokrotnie zmieniały one przynależność państwową i etniczne oblicze. W roku 990 weszły w skład monarchii piastowskiej, w 1329 - Korony Czeskiej, w 1526 - monarchii austriackich Habsburgów, w 1742 - Królestwa Pruskiego, a w 1871 - Rzeszy Niemieckiej. W roku 1945 powróciły - miejmy nadzieję, że ostatecznie - w granice państwa polskiego. W ciągu wieków mieszkańcy księstwa i państw stanowych tworzyli ślaską społeczność, złożoną przede wszystkim z przedstawicieli trzech narodów Polaków, Niemców i Czechów. Oleśnica - historyczna stolica księstwa, a dzieło siedziba powiatu - leży na Równinie Oleśnickiej i liczy prawie 39 tys. mieszkańców. Jej przeszło 800-letnią obecność na kartach historii poświadcza dokument biskupa wrocławskiego Żyrosława , wystawiony w roku 1189. Prawa miejskie otrzymała w roku 1255 od księcia wrocławskiego Henryka III. W roku 1320 stała się stolicą księstwa piastowskiego i miastem rezydencyjnym księcia Konrada I oleśnickiego, który był władcą o wielkich ambicjach. Myślał nawet o tronie polskim, o czym może świadczyć jego pieczęć z łacińskim napisem: "Konrad z łaski Boga dziedzic Królestwa Polskiego, Książę śląski i pan na Oleśnicy". W roku 1329 złożył hołd lenny królowi Czech Janowi Luksemburskiemu. Kolejny książę oleśnicki Konrad VII Biały walczył w słynnej bitwie pod Grunwaldem po stronie Krzyżaków i dostał się do polskiej niewoli. Ostatnim piastowskim księciem oleśnickim był Konrad X Biały, który w roku 1480 próbował sprzedać księstwo Krzyżakom. Zmarł bezpotomnie w roku 1492. Monumentalną wizytówką Oleśnicy i jej powiatu jest renesansowy Zamek Książęcy z manierystycznymi uzupełnieniami i barokowym wystrojem wnętrz, który wśród wielu tego typu śląskich rezydencji wyróżnia się bogatą historią, wielkością i wartością artystyczną. Jego budowniczymi byli najwybitniejsi śląscy architekci, m.in. Bernhard Niuron, Hans Lucas, Franciszek Parr i prawdopodobnie jego brat Jakub. Wzniósł go książę ziębicko-oleśnicki Jan Podiebrad oraz jego bratanek i następca na tronie książęcym Karol II Podiebrad.